निळू दामले

 All the Beuty and the Bloodshed. || प्रस्तुत माहितीपट अमेरिकन सामान्य माणसाला, विशेषतः भारतीय माणसाला, हादरवून टाकणारा, एक अगदीच नवं जग दाखवणारा आहे. हा माहितीपट समाजाच्या परिघावरच्या माणसांचं जगणं दाखवतो आणि समाजाच्या मध्यभागी राहून समाजाचं जगण हिरावून घेणारी माणसं दाखवतो. नॅन गोल्डिन ही फोटोग्राफर. तिचं लहानपण फार तणावाचं. आई वडिलांचं पटत नसे, वडील आईला मारझोड करत असत. तिची मोठी बहीण. बंडखोर होती. आत्यंतिक तणावाखाली वाढली. तिनं आत्महत्या केली. नॅनवर बहिणीचा प्रभाव.नॅनही मानसिक क्लेषातच वाढली. घराबाहेर पडली. एका मित्राबरोबर रहायला गेली….

Read More Read More

——- प्रयोगव्यक्ती (subject) आणि लेखक (पत्रकार) यातील नातं असा या पुस्तकाचा विषय आहे.  थोडंसं विस्तारानं पाहूया. पत्रकार एकाद्या व्यक्तीला भेटतो, त्याची मुलाखत घेतो, त्यातून एक बातमी करतो, एक लेख लिहितो. ती व्यक्ती ही त्याची प्रयोग व्यक्ती असते. ती व्यक्ती, त्या वक्तीचं म्हणणं पत्रकार समजून घेतो आणि जसं समजलं तसं लिहितो. फिक्शनलेखक ज्या व्यक्ती रंगवतो त्या कागदावरच्या असतात, त्याच्या कल्पनेतल्या असतात. त्या खऱ्याखुऱ्या असायलाच पाहिजेत असं बंधन लेखकावर नसतं. त्या व्यक्ती काल्पनिक असल्या तरी वाचकांच्या अनुभवसमज विश्वात त्या बसायला हव्यात याची…

Read More Read More

  प्रस्तुत पुस्तकाचा विषय आहे ‘चिप’.  विषय तांत्रीक आहे पण लेखक या चिपची गोष्ट एकाद्या थरारक चित्रपटासारखी सांगतो. चिप.म्हणजे अगदी पातळ चकती. तिच्यावर एक किंवा अधिक सर्किट्स कोरलेली असतात. प्रत्येक सर्किटमधे सेमीकंडक्टर व इतर घटक एकत्र केलेले असतात. माणूस या चिपकडं माहिती पाठवतो, त्या माहितीचं रुपांतर आज्ञेत कसं करायचं तेही चिपला सांगितलेलं असतं. ही आज्ञा नंतर एकाद्या यंत्राकडं, उपकरणाकडं, उत्पादन प्रक्रियेकडं जाते आणि ते यंत्र-उपकरण-उत्पादन व्यवस्था आपण नेमून दिलेलं काम करते.  बैलगाड्या तयार करणं आणि वापरणं. करवत-रांधा हातानं वापरून सुतारानं…

Read More Read More

माध्यम चळ, माध्यम चाळे. ।। डोनल्ड ट्रंप यांना न्यू यॉर्कच्या कोर्टात हजर रहायचं होतं. त्यासाठी त्यांना मारेलागो या त्यांच्या रहात्या जागेवरून फ्लोरिडा विमानतळावर जायचं होतं. तिथून ते विमानानं न्यू यॉर्क विमानतळावर पोचणार होते. तळावरून ते कोर्टात जाणार होते. फ्लोरिडा तळावर विमान उभं. अनंत मिनीटं ते  च्यानेलानं दाखवलं. मग कधीतरी पाच सात गाड्या आल्या. आकाशातून त्या दिसल्या. कुठल्या गाडीतून ट्रंप उतरले ते कळत  नाही. विमान निघालं. विमानतून ट्रंपची दृश्यं. नंतर न्यू यॉर्कचा तळ. मग न्यू यॉर्क कोर्टाच्या बाहेरचा बंदोबस्त. तिथ जमलेले…

Read More Read More

अन्वर सादत. द्रष्टा. हेन्री किसिंजर यांनी लिहिलेल्या लीडरशिप या पुस्तकात अन्वर सादत यांच्यावर एक प्रकरण आहे. नेतृत्व आणि नेते यांचं विश्लेषण करून किसिंजर नेत्यांची दोन वर्गात विभागणी करतात. मुत्सद्दी (Statesman) आणि द्रष्टे (Prophet). अन्वर सादत द्रष्टे होते असं किसिंजर यांचं मत आहे. या धड्याची रचना पहाण्यासारखी आहे. सादत यांचं व्यक्तिगत जीवन या प्रकरणात आहे आणि त्यांच्या सार्वजनीक जीवनाचाही आढावा प्रकरणात आहे. व्यक्तिगत जीवन आणि सार्वजनिक जीवन किंवा कामगिरी यात संबंध प्रस्थापित करण्याचा प्रयत्न किसिंजर करत नाहीत.  उदा. सादत यांच्यावर महात्मा…

Read More Read More

‘ऑल दी क्वाएट ऑन दी वेस्टर्न फ्रंट ‘  १९३०. हां. विषय  २०२३ साली ऑस्कर मिळवलेल्या ‘ऑल दी क्वाएट ऑन दी वेस्टर्न फ्रंट ‘ चा नाहीये. विषय आहे  १९३० साली झालेल्या ‘ऑल दी क्वाएट ऑन दी वेस्टर्न फ्रंट’ चा. दोन्ही फिल्मचं कथानक एकच आहे. ज्या पुस्तकावरून चित्रपट रचलाय ते पुस्तकही एकच आहे. फक्त चित्रपटाला दिलेली ट्रीटमेंट वेगळी आहे, चित्रपटाची हाताळणी आणि शैली वेगळी आहे. पॉल, कॅट व इतर तरूण राष्ट्रवादानं भारून जातात, युद्धावर जातात. पॉल, कॅट (व इतर १.७ कोटी माणसं)…

Read More Read More

 ‘ स्टिल पिक्चर्स’  हे जेनेट माल्कम या गाजलेल्या लेखिका-बातमीदार यांचं आत्मचरित्र आहे.   माल्कमनी १९६३ साली न्यू यॉर्करमधे लिहायला सुरवात केली आणि मृत्यूपर्यंत म्हणजे २०२१ सालापर्यंत त्या न्यू यॉर्करमधे लिहित होत्या. त्यांची १३ पुस्तकं प्रसिद्ध झाली आहेत.त्यांचं JOURNALIST AND THE MURDERER हे पत्रकारी या विषयावरचं पुस्तक गाजलं, अमेरिकेत ते पत्रकारी अभ्यासक्रमामधे शिकवलं जातं.  जेनेट माल्कम झेक ज्यू होत्या. बुडापेस्टमधे त्या रहात.वडील यशस्वी डॉक्टर होते. माल्कम यांचं कुटुंब सुखी होतं. नाझी अत्याचार सुरू झाल्यावर १९३९ साली त्यांचं कुटुंब अमेरिकेत स्थलांतरीत झालं….

Read More Read More

आज २०२३ या सालात ग्रीक-मॅसिडोनियन सम्राट अलेक्झांडरच्या  मृत्यूला २३०० वर्षं झाली. अजूनही ॲलेक्झांडरवर संशोधक पुस्तकं लिहीत आहेत. Alexander the Great:The Making of a Myth हे पुस्तक नुकतंच म्हणजे २०२२ साली Richard Stoneman या संशोधकांनी संपादित केलंय.  लंडनमधल्या ब्रिटीश म्युझियमनं अलेक्झांडरची पुण्यतिथी हेरून महिनाभराचा उत्सव आखला होता त्यासाठी मुद्दा हे पुस्तक संपादित करण्यात आलं. म्युझियमनं २५ देशातून विविध वस्तू, शिल्पं, चित्रं इत्यादी गोळा केली; ॲलेकबद्दलची २१ भाषांतली पुस्तकं गोळा करून प्रदर्शनात मांडली गेली. पुस्तकात नामांकित संशोधकांचे लेख एकत्रीत केलेले आहेत. खुद्द…

Read More Read More

ऑस्कर २०२३. Living.सामान्य माणूस ऑस्कर रांगेत.    २०२३ च्या ऑस्कर स्पर्घेक लिविंग या चित्रपटाला ॲडॉप्टेड पटकथा आणि अभिनय या वर्गांत नामांकनं मिळालीत. अभिनय William Nighy यांचा आहे आणि पटकथा Kazuo Ishiguro यांनी लिहिलीय. नाई यांना अभिनयाचं पारितोषिक मिळायला हरकत नाही. या चित्रपटामागं बराच इतिहास आहे. १८८६ साली टॉलस्टॉयनी The Death of Ivan Ilych या नावाची एक छोटी कादंबरी लिहिली होती. या कथेतून प्रेरणा घेऊन अकिरा कुरोसावा या जपानी दिक्दर्शकानं १९५३ साली इकुरू (Ikuru-जगणं-to live) या नावाचा चित्रपट केला. इकुरुचीच गोष्ट…

Read More Read More

ऑस्कर २०२३. ब्लॉंड.  यंदाच्या ऑस्करमधे अभिनयाचं नामांकन आहे. चित्रपट नेटफ्लिक्सवर आहे. मेरिलीन मन्रो या गाजलेल्या हॉलिवूड अभिनेत्रीची शोकांतिका. मेरिलीन मन्रो ही हॉलीवूडमधली एक गाजलेली अभिनेत्री. तिचा अभिनय यथातथाच असे पण ती दिसत असे खास. मादक सौंदर्य. १९५०-६० च्या दशकात हॉलीवूडमधले सिनेमे भारतात फारसे पहायला मिळत नसत. तरीही मन्रो भारतात  लोकप्रीय होती.  मन्रोचा जन्म १९२६ साली,१९६२ साली अती ड्रग सेवनानं  मृत्यू.   दहा बारा वर्षाचं फिल्मी लाईफ म्हणजे फार नव्हे. तरीही मन्रो गाजली,  तिच्या सेक्सी सिग्नेचर प्रतिमेनं अमेरिकेला वेड लावलं. रस्त्यावर…

Read More Read More