निळू दामले

सोवियेत बस स्टॉप्स. माहितीपट.  आपला अनुभव. गावाच्या बाहेर, हमरस्त्याच्या कडेला एक बस स्टॉप असतो. परगावी जाणारी बस तिथं थांबते. गावातून बऱ्याच अंतरावर माणसं स्टॉपवर येतात. काही काळ तिथं सामान घेऊन थांबायचं. बस आली की जायचं. एक छप्पर, आडोशासाठी भिंत, येवढं पुरेसं असतं, करायचीय काय त्यासाठी एकादी वास्तू.   १९९० पूर्वीच्या सोवियेत युनियनची गोष्टच वेगळी आहे. तिथं बस स्टॉप म्हणजे एक कलात्मक वास्तू होती. विचारपूर्वक, मेहनतीनं केलेलं बांधकाम. एकाद्या गावात नव्हे तर गावोगाव. सोवियेत युनियनच्या पंधरा राज्यांत असे  किती तरी कलात्मक…

Read More Read More

 मिस्ट्रेस डिस्पेलर. आधुनिक जगाचं एक लक्षण म्हणजे जोडप्यांतला बेबनाव.   पती पत्नी एकमेकापासून तुटू लागण्याचं एक कारण असावं वेल्फेर स्टेट.  साधारणपणे दुसऱ्या महायुद्धानंतर वेल्फेर स्टेट ही कल्पना साकार होत गेली. माणसं वाऱ्यावर सोडली जात नाहीत. माणसाच्या गरजा भागवण्यासाठी, संकटकाळात मदतीसाठी स्टेट (सरकार) सरसावलंय. ज्या गोष्टी कुटुंब आणि परिवार सांभाळत होत्या त्या गोष्टी आता स्टेट (सरकार)करू लागलंय. उदा. स्त्री. आता स्त्री शिकते, स्वतंत्रपणे पैसे मिळवते, पैसे मिळवणं ही आता पुरुषाची मक्तेदारी राहिलेली नाही. स्त्री एकटी हिंडू शकते. स्त्री एकटी कामाच्या ठिकाणी…

Read More Read More

 सीरियाचे अध्यक्ष बशर असद रशियात आश्रयाला गेले आहेत. रशियात राहून ते आपल्या समर्थकांच्या वाटेनं सीरीयातलं राजकारण चालवतील? रशियन सरकारच्या मदतीनं ते पुन्हा सीरियात प्रस्थापित होतील?  सुभाषचंद्र बोस देशाबाहेर गेले. परदेशात मदत गोळा करून त्यांनी आझाद हिंद सेना तयार केली. भारत स्वतंत्र करण्याचा त्यांचा प्रयत्न होता.  इराणचे सर्वेसर्वा खोमेनी आणि इराणचे अध्यक्ष शहा यांच्यात संघर्ष होता. शहानी खोमेनीना घालवून दिलं. जवळ जवळ पंधरा वर्षं ते इराक आणि फ्रान्समधे होते. तिथून त्यांनी आपल्या समर्थकांना संघटित केलं, इराणमधे क्रांती घडवली आणि इराणमधे परतले….

Read More Read More

अमेरिका आयडाहोमधून निघून ओरेगन मार्गे लास व्हेगासला जाताना वाटेत नेव्हाडाचं वाळवंट लागतं. हॉलीवूडच्या चित्रपटात हे वाळवंट एकेकाळी खूप दिसायचं. झुडुपांचा समुद्र पसरलेला. कित्येक मैल दोन्ही बाजूला एकही घर दिसत नाही. पर्वत दिसतात खूप दूरवर क्षितिजाला बिलगून. वाटेत   पेट्रोल पंप नसतो, तहान लागली तर प्यायला पाणी मिळत नाही. इंटरनेटचं कनेक्शन नसल्यानं जीपीएस चालत नाही.  वाटसरू किंवा कारप्रवासी भीषण एकांतात सापडतो. टाकीत पुरेसं पेट्रोल भरलेलं नसलं आणि टाकी रिकामी झाली तर मरणच. जाणाऱ्या येणाऱ्यानं दया दाखवली तरच सुटका होणार. अशा एकांतात…

Read More Read More

सीरियाचे अध्यक्ष बशर असद रशियात आश्रयाला गेले आहेत. रशियात राहून ते आपल्या समर्थकांच्या वाटेनं सीरीयातलं राजकारण चालवतील? रशियन सरकारच्या मदतीनं ते पुन्हा सीरियात प्रस्थापित होतील?  इराणचे सर्वेसर्वा खोमेनी आणि इराणचे अध्यक्ष शहा यांच्यात संघर्ष होता. शहानी खोमेनीना घालवून दिलं. जवळ जवळ पंधरा वर्षं ते इराक आणि फ्रान्समधे होते. तिथून त्यांनी आपल्या समर्थकांना संघटित केलं, इराणमधे क्रांती घडवली आणि इराणमधे परतले. सुभाषचंद्र बोस देशाबाहेर गेले. परदेशात मदत गोळा करून त्यांनी आझाद हिंद सेना तयार केली. भारत स्वतंत्र करण्याचा त्यांचा प्रयत्न होता. …

Read More Read More

सायमन ऑफ द माऊंटन सायमन ऑफ द माऊंटन हा अर्जेंटाईन चित्रपट आहे. सायमन हे चित्रपटातलं मुख्य पात्र आहे. सायमनचं चेहरा वेडावाकडा करणं, ॲनिमेटेड हालचाली करणं यावरून सायमन मतीमंद आहे हे जाणवतं. सायमनच्या घरात आई आहे आणि आईचा बॉय फ्रेंड आहे. सायमन मतीमंद मुलांच्या शाळेत जात नाही कारण त्याच्याकडं तो मतिमंद असल्याचं सर्टिफिकेट नाही. सायमन त्याच्या आईच्या बॉयफ्रेंडच्या वाहतूक व्यवसाय हमाली करतो. सायमन घरात सुखी नाही. सायमनची गोची आहे. त्याचा पिता मेलाय. एक दुसराच पिता घरात आलाय. कदाचित ती आईची गरजही…

Read More Read More

अमेरिकेतली ओस आणि झपाटलेली घरं घर विकणं ही एक कला आहे, ते एक कसब आहे.   पहिल्या दुसऱ्या मजल्यावरचा फ्लॅट असतो. रस्त्यावरचा गजबजाट, कार आणि ट्रकचे आवाज त्रास देतात.  एजंट सांगतो ‘अहो तुम्ही पटकन जिने उतरून जाऊ शकता. विसाव्या मजल्यावरच्या माणसाला समजा काही प्रॉब्लेम आले तर तो काय करेल? तुम्ही पटकन उतरून जाऊ शकता. मनात आलं की पटकन घराबाहेर पडू शकता….तुम्ही भाग्यवान आहात, तुमचे पाय जमिनीवर असतील. या फ्लॅटला फार मागणी आहे. बँकेकडून कर्ज मिळालं नाही म्हणून बहुतेक गिऱ्हाईकं हा…

Read More Read More

राजदरबारातल्या  विदुषकाचा  शोध ❖ पुस्तक  :    Fool: In Search of Henry VIII’s Closest Man लेखक   :    Peter K. Andersson. ❖   विदूषक हा पुस्तकाचा, संशोधनाचा विषय होऊ शकतो.  सोळाव्या शतकात इंग्लंडमधे आठव्या हेन्रीनं दरबारात विल सोमर नावाचा ‘फूल’, fool, नेमला होता. पीटर अँडरसननी विल सोमरचं चरित्र प्रस्तुत पुस्तकात रेखाटलं आहे.   सोमर आठव्या हेन्रीचा विश्वासू होता, त्याच्या जवळचा होता, कदाचित त्याचा सल्लागारही असावा.हेन्रीनंतरही तो पुढल्या राणीच्या दरबारात होता.  हेन्रीला सहा राण्या होत्या.एक लग्न पोपनं धर्मबाह्य ठरवलं, नाकारलं….

Read More Read More

 एका चिनी तरूण मुलीला सरकारी कचेरीतून फोन आला. ‘तुमची मासिक पाळी झाली कां? तुम्ही नव्या मुलाचा प्रयत्न कां करत नाही?’ ती स्त्री रागावली.  आपल्या  खाजगी आयुष्यात कोणी ढवळाढवळ करतंय हे तिला आवडलं नाही.  ती स्त्री चकीत झाली. चीन सरकार आजवर म्हणत आलं की एकापेक्षा जास्त मुलं नकोत;  आता  हा टिकोजीराव नवं मूल काढा असा आग्रह करतोय; याचं तिला आश्चर्य वाटलं. तिनं शेजारमैत्रिणींकडं चौकशी केली. त्यानाही असेच फोन आले होते. हा काय प्रकार आहे  तिला समजेना. भारतात मोहन भागवत स्त्रियांना सांगत…

Read More Read More

गोवा चित्रपट महोत्सवातला एक वेधक चित्रपट  आय एम नेवेंका नेवेंका नावाची तरूण मुलगी. माद्रीद या शहरातली. ती पॉनफेरेडा या गावाच्या नगरपालिकेत नोकरीसाठी येतेय. मेयर इस्माईल तिला पंखाखाली घेतो, तिच्यावर महत्वाच्या कामगिऱ्या सोपवतो, तिला भाव देतो. तिला आपलंसं करतो. जवळीक करतो. लगट करतो. बलात्कारही करतो. नेवेंका नकार देते. मेयर ब्लॅक मेलिंग करतो. नेवेंका धिटाईनं प्रतिकार करते. शेवटी मेयर उघडा पडतो, त्याला तुरुंगवासाची शिक्षा होते.   मी टू चळवळ सुरु झाल्यापासून खूप महिलांनी धिटाईनं त्यांच्यावर झालेल्या बलात्कारांना वाचा फोडली. माध्यमांत साऱ्या गोष्टी…

Read More Read More