निळू दामले

यांग जिशेंग यांच्या  World Turned Upside Down या  नव्या  पुस्तकाची दखल पश्चिमी देशातली माध्यमं सध्या घेत आहेत. या पुस्तकात लेखकानं माओच्या १९६६ ते १९७६ च्या दरम्यान झालेल्या सांस्कृतीक क्रांतीवर सविस्तर लिहिलं आहे.  माओच्या राजकीय जीवनात तीन मोठी पर्वं झाली. पहिलं पर्व लाँग मार्च. या काळात माओनं कम्युनिष्ट पार्टी चीनमधे रुजवली आणि यथावकाश माओ सत्ताधारी झाला.  दुसरं पर्व आकाशउडीचं, झटपट आर्थिक विकासाचा प्रयत्न. माओचं डोकं अजबच म्हणायचं. चिनी समाज माओला पूर्ण बदलायचा होता. बदल चुटकीसरशी होऊ शकतात असं माओला वाटत असावं. त्यामुळं दुसऱ्या पर्वात माओनं…

Read More Read More

हां हां म्हणता अरब स्प्रिंगला १० वर्ष झाली.  ट्युनिशियात २०१० च्या डिसेंबर महिन्यात बौझिझी या तरुणानं स्वतःला जाळून घेतलं.  तो फेरीवाला होता. गाडीवर फळं विकत फिरत असे. कुठंही गाडा उभा केला की पोलीस लाच मागत. दररोजची लाच आणि उत्पन्न यात मेळ बसेनासा झाला. संध्याकाळी घरी परतल्यावर आठ माणसांच्या पोटात पुरेसं अन्न घालायला त्याच्याजवळ पैसे उरलेले नसत. शेवटी कंटाळून त्यानं सरकारी कार्यालयासमोर स्वतःला जाळून घेतलं.  बातमी देशभर पसरली. तरूण रस्त्यावर उतरले. त्यांनी पंतप्रधान बेन अली यांचा राजीनामा मागितला. बेन अलीनी पोलिसी…

Read More Read More

फेरफटका ४ ।। डोनल्ड ट्रंप चोरट्यासारखे व्हाईट हाऊस सोडून गेले. जाण्यापूर्वी त्यानी निवडून आलेले जो बायडन यांची भेट घेतली नाही, त्यांना शुभचिंतन केलं नाही. व्हाईट हाऊस सोडायच्या आधी सामानाची बांधाबांध करत असताना ते गुन्हेगारांसाठी माफीपत्रं तयार करत होते. एकूण सुमारे १७५ लोकांना त्यांनी माफी दिली. बहुतेक सर्वांनी फ्रॉड, सार्वजनिक पैशाचा गैरवापर, कर चुकवणं,सत्तेचा गैरवापर करणं अशा स्वरूपाचे फौजदारी गुन्हे केले होते. एक उदाहरण लक्षात ठेवण्यासारखं आहे. स्टीव बॅनन या ट्रंप यांच्या सहकाऱ्यावर मेक्सको भिंत बांधणं या व्यवहारात भ्रष्टाचार केल्याचा आरोप…

Read More Read More

अरब स्प्रिंग, मागले पाढे पंचावन्न. १० वर्षांपूर्वी ट्युनिशियात महंमद बुआझिझी या फेरीवाल्यानं स्वतःला जाळलं आणि अरब स्प्रिंग क्रांती उफाळून आली. येमेन, लिबिया, इजिप्त, सीरिया या देशात तरुणांनी बंडं केली. तरुणांची मुख्य मागणी लोकशाही आणि स्वातंत्र्याची होती.   एकट्या ट्युनिशियात सत्ता बदल झाला, तिथं लोकशाही सुरु झाली. येमेन, सीरिया आणि लिबियात यादवी माजली, सत्ता आणि दडपशाही टिकून राहिली. इराक, लेबनॉन, सुदान, सुदान मधे स्थिती २०१० च्या तुलनेत जर्राशी बदलली. इजिप्तमधे अल सिसि यांची हुकूमशाही आणखी मजबूत झाली. सौदी अरेबियात महंमद सुलतान…

Read More Read More

फेरफटका २ ट्रंप यांची लोकशाहीची नवी व्याख्या. निवडणुकीतला पराजय जिव्हारी झोंबलेल्या डोनल्ड ट्रंप यांनी गुंडांना चिथावलं आणि संसदेवर पाठवलं. काँग्रेस आणि सेनेट या दोन सभागृहांची नवनिर्वाचित अध्यक्ष जो बायडन यांच्या निवडीवर मोहोर उमटवण्याची बैठक चालली होती. ट्रंप यांच्या गुंडांनी सभागृहावर हल्ला केला, मोडतोड केली, सभापतींच्या दालनात धुडगूस घातला. रक्षकांशी झालेल्या झटापटीत चार माणसं मेली. या घटनेच्या आधी तीन दिवस ट्रंपनी  जॉर्जियाच्या गव्हर्नला फोन करून सांगितलं ज्या ११ हजार ७ शे मतांनी मी हरलो ती मतं मला परत द्या, जॉर्जियातली मतं रद्द…

Read More Read More

चला जगात एक फेरफटका मारूया. कोरोनाचा सर्वात भीषण फटका अमेरिकेला बसलाय. सध्या तिथं सुमारे २० लाख माणसांना कोरोनाची बाधा झालीय, सव्वा लाख पेशंट्स हॉस्पिटलात दाखल आहेत, आता अधीक पेशंट घेण्याची क्षमता आरोग्य व्यवस्थेत राहिलेली नाही. सुमारे साडेतीन लाख माणसं मेलीत, दररोज साडेतीन हजार माणसं मरत आहेत. घरातला मिळवता माणूस जिवंत नाही, उद्योग वगैरे बंद असल्यानं घरातली मिळवती माणसं बेकार, अशा अवस्थेत सुमारे २ कोटी माणसांना कोणी तरी मदत केली तरच ती घरात राहू शकतील, जगू शकतील. सरकारी मदत येवढा एकच…

Read More Read More

पंजाबमधले शेतकरी रस्त्यावर उतरले आहेत. केंद्र सरकारनं केलेली शेती कायदे रद्द करा अशी त्यांची मागणी आहे. केंद्र सरकारच्या शेती कायद्याचं मुख्य सूत्र शेतमालाची खरेदी कोणीही करू शकेल असं आहे. देशातली सध्याची व्यवस्था अशी. शेतमालाचा हमी भाव सरकार ठरवतं.पण त्या भावात खरेदी करायला सरकार  बांधील नाही. सरकारं वेळोवेळी हमी भाव जाहीर करतात आणि त्या भावात खरेदी करण्याचा निर्णय सरकार घेतं. परंतू तसा कायदा नाही. हमी भावात खरेदीची एक व्यवस्था तयार झाली आहे. सरकारतर्फे उभं केलेलं एक मार्केट असतं. शेतकरी धान्य तिथं नेतो….

Read More Read More

                  Bread, Cement, Cactus:                          A Memoir of Belonging and Dislocation                              Annie Zaidi                                 ।। अॅनी झैदी यांना एका माणसानं विचारलं तुम्ही कुठल्या? झैदीनी स्वतःला विचारलं- खरंच मी कुठली? माझं घर कुठाय?…

Read More Read More

डायना आणि चार्ल्स यांचं लग्न आणि  वैवाहिक जीवन हा विषय क्राऊनमधे आहे. सगळी बोंबाबोंब याच विषयावर आहे.  डायनाला मागणी घातली तेव्हांच चार्ल्स आणि कॅमिला पार्कर यांचे प्रेमसंबंध होते, ते जगाला माहित होते. पार्कर विवाहित होत्या, त्यांचा नवरा जिवंत होता. चार्ल्सनं डायनाशी लग्न करावं, पार्करचा विचार करू नये असं माउंटबॅटननी चार्ल्सला सांगितलं होतं, चार्ल्सनं डायनाशी लग्न केलं.  पार्करशी असलेले प्रेमसंबंध लग्न करतानाच डायनाला माहित होते. परंतू लग्नानंतर चार्ल्स वळणावर येईल अशी डायनाची अपेक्षा होती. तसं घडलं नाही. दोघांमधले गैरसमज वाढत गेले,…

Read More Read More

क्राऊनच्या चौथ्या सीझनमधला पाचवा भाग पूर्णपणे मायकेल फेगन नावाचा माणूस राजवाड्यात घुसतो हा मामला दाखवतो. मायकेल फेगन हा एक डिस्टर्ब्ड माणूस असतो; रंगारी, भिंती रंगवणारा. थॅचर यांच्या आर्थिक धोरणामुळं तो बेकार झालेला असतो. बायकोही त्याला सोडून गेलेली असते. एकूणात बिनसलेल्या मायकेलला वाटतं की राणीच्या कानावर हे दुःख घालावं. हा गडी एके रात्री कुंपण ओलांडून, पायपावर चढून, गच्चीतून उतरून, खिडकीतून वाट काढत, राजवाड्यात राणीचं झोपायचं दालन शोधत हिंडतो. राणीचं दालन सापडत नाही. दमतो. एका ठिकाणी त्याला वाईन सापडते. वाईन पीत बसतो….

Read More Read More