नको राजा, नको ट्रंप. 

काल परवा. एक करोडपेक्षा अधिक नागरीक अमेरिकाभर रस्त्यावर उतरले.विद्यार्थ्यांनी युनिव्हर्सिट्या आणि कॉलेजात मोहीम उघडून विद्यार्थ्यांना रस्त्यावर आणलं.

कां?

सर्वाना डोनल्ड ट्रंप यांची हकुमशाही नकोय. नो किंग अशी घोषणा निदर्शक करत होते. त्यांना अमेरिकेत लोकशाही हवीय. लोकप्रीय नट रॉबर्ट डी निरो  रस्त्यावर उतरले. म्हणाले ‘आम्हाला हा वेडा नकोय.  नको नको ते उद्योग करतोय, उगाच आम्हाला एका हिंसक युद्धात अडकवतोय…’ डी निरो म्हणाला ‘आम्ही शांतताप्रीय नागरीक आहोत. आम्ही सनदशीर मार्गानं जाणारे लोक आहोत.त्याच मार्गानं आम्हाला ट्रंपला हाकलायचंय…’

विविध राज्यांचे मुख्यमंत्री (गव्हर्नर), आमदार, खासदारही रस्त्यावर उतरलेत. रस्त्यावर उतरलेल्यांत अर्धे लोक आम जनता आहे आणि अर्थे डेमॉक्रॅट आहेत. डेमॉक्रॅट विरोधक असल्यानं त्यांचं रस्त्यावर येणं समजण्यासारखं आहे. त्यात गैर काही नाही. विरोधी पक्षाची ती जबाबदारीच आहे. उद्या डेमॉक्रॅटिक पक्षाचा माणूस अरेराव झाला तर रिपब्लिकन लोकांनी रस्त्यावर यायला हवं.

विरोध होणं. खणखणीत विरोध होणं महत्वाचं आहे. डोनल्ड ट्रंप भडकलेत. डेमॉक्रॅट देशद्रोही आहेत, वाईट्ट आहेत, समाजहिताला बाधक आहेत अशी टीका ट्रंप करत आहेत. तसं बोलण्याचा त्यांचाही हक्क आहेच. त्यांनी तो हक्क वापरावा.   डेमॉक्रॅटनीही ट्रंप यांची मापं काढावीत. यालाच तर लोकशाही म्हणतात.

  ट्रंप यांनी अनेक विक्रम केले आहेत. दोन वेळा इंपीचमेंट झालेला हा अमेरिकेच्या इतिहासातला एकमेव प्रेसिडेंट. आपल्या उत्पन्नाचा, कर भरल्याचा दाखला किंवा रेकॉर्ड दाखल न करणारा हा अमेरिकेतला पहिला प्रेसिडेंट. फौजदारी गुन्ह्याचे आरोप सिद्ध झालेला आणि अनेक खटले कोर्टात असलेला हा अमेरिकेचा पहिला प्रेसिडेंट. निवडणुकीत मतं कमी पडल्यावर आपल्याच गव्हर्नरला ‘ काहीही करून कमी पडणारी मतं गोळा करून आण’ असा आदेश देणारा हा पहिला प्रेसिडेंट. कोर्टानं पराभव झाल्याचा दिलेला निकाल अमान्य करून निवडीवर शिक्का मारण्यासाठी भरलेल्या संसदेच्या अधिवेशनावर हिंसक हल्ला घडवून आणणारा हा  पहिला प्रेसिडेंट. मी प्रसिद्ध असल्यानं कोणाही स्त्रीला तिचे अवयव धरून खेचलं तरी खपून जाईल, विवाहित स्त्रियांनाही मी झोपवतो कारण मी सेलेब्रिटी आहे असं जाहीरपणे म्हणणारा हा पहिला प्रेसिटडेंट. मी प्रेसिडेंट असल्यानं खून केला तरी माझ्यावर खटला होऊ शकत नाही अशी बाजू सिनेटमधे आपल्या वतीनं मांडणारा हा पहिला प्रेसिडेंट.

असा माणूस लोकांना नकोसा असणं समजण्यासारखं आहे.   तो अती नकोसा होण्याचं ताजं कारण म्हणजे आता ट्रंप यांची छबी अमेरिकन नाण्यावर येऊ घातलीय, अमेरिकन नोटेवर ट्रंप यांची सही येऊ घातलीय.

अमेरिकेच्या करन्सी नोटेवर ट्रेझरर आणि ट्रेझरी सेक्रेटरीची सही ठेवण्याची प्रथा आहे. १८६१ साली कागदी चलन सुरु झालं तेव्हां ही प्रथा सुरु झाली. पुढल्या चार दोन दिवसात नव्या नोटा छापल्या जातील तेव्हां त्यावर डोनल्ड ट्रंप यांची सही असेल. खजीनदार, अर्थमंत्री गायब.

हा निर्णय कोणी घेतला? काँग्रेस आणि सेनेट अशी दोन सभागृहं अमेरिकेत आहेत. त्यामधे हा विषय चर्चेलाही आलेला नाही. बाहेरही या निर्णयाची वाच्यता  नाही. सरकारातल्या लोकांना विचारलं तर ते म्हणतात ‘ ट्रंप यांची दैदिप्यमान कारकीर्द आणि त्यानी अमेरिकेत घडवून आणलेल्या अर्थक्रांतीसाठी ट्रंप यांचं नाव नोटेवर येणं, नाण्यावर येणं योग्य आहे.’ ही योग्यता कोणी ठरवली. काहीही माहित नाही.

एकाद्या प्रेसिडेंटनी केलेली कामगिरी समजा देशाला फारच आवडली तर संस्थांना त्या प्रेसिडेंटचं नाव दिलं जातं. लिंकन, वॉशिंग्टन, जेफर्सन या प्रेसिडेंटांनी अमेरिका घडवली, त्यांची चित्रं नोटेवर ठेवण्यात आली आहेत. पण तेही त्यांच्या मृत्यूनंतर घडलेलं आहे, ती मृत्यूनंतर त्यांना दिलेली श्रद्धांजली होती. इथे तर जिवंतपणीच ट्रंप नोटेवर ठाण मांडू पहात आहेत. हां. तेही समजण्यासारखं आहे. ट्रंप हयात नसतील तेव्हां कोणी त्यांचं आदरानं नाव घेईल किंवा त्यांचा फोटो नोटेवर छापा असं म्हणेल अशी शक्यता नाही. हे ट्रंप यांना पक्कं माहीत नसल्यानं ट्रंप आपल्याच जिवंतपणी आपली स्मारकं करून घेत आहेत.

कायद्याचे जाणकार सांगतात की आजच्या ट्रेझरर सेक्रेटरीनी ट्रंपच्या नावाला मान्यता दिली असली (जातात कुठं? परवानगी नाही दिली तर ट्रंप त्याना हाकलून देतील) तरी नंतर येणारा ट्रेझरी सेक्रेटरी ट्रंपचं नाव ठेवेलच याची खात्री नाही. ते नाव हटवून तिथं पूर्वीसारख्याच सह्या ठेवण्याचा अधिकार भविष्यात येणाऱ्या ट्रेझरी सेक्रेटरीला असेल.

  हज्जारो लोकांनी जाहीरपणे सांगितलंय की ट्रंप यांचं चित्र असणारी नाणी ते वापरणार नाहीत, त्या नोटाही ते वापरणार नाहीत. लोक गालातल्या गालात हसत म्हणतात की नाही तरी हल्ली आभासी चलनाचा जमाना आलाच आहे. आता क्रेडिट कार्ड, डेबिट कार्ड, पे पाल (किंवा आपल्याकडली जीपे) याच वाटेनं आर्थिक व्यवहार करतात, कुठं त्यांना ट्रंपचं तोंड पहायचंय.

काही लोक त्याहूनही हुशार आहेत. त्यांचं म्हणणं की ट्रंपची सही असलेल्या नोटा फार काळ चलनात रहाणार नाहीत, आणि नाण्यांवरही ट्रंप रहाणार नाही.   दुर्मीळ, विक्षिप्त वस्तू-नाणी-नोटा संग्रह करणारे लोक ती साठवतील व त्यावर नंतर पैसे कमावतील.

 भाळलेले भक्त ट्रंपना निवडून देतात, त्याच बरोबर जवळपास तेवढेच असलेले विरोधक ट्रंपना खणखणीत  विरोध करतात, रस्त्यावर येतात. हे अमेरिकेत शक्य होतं कारण अमेरिकेत अजून स्वतःच्या तंत्रानं चालणारी माध्यमं अमेरिकेत आहेत. अमेरिकेत भक्त पत्रकारी हा अजून तरी मुख्य प्रवाह नाही.

कोविडची लस घेतल्याची सर्टिफिकिटं भारतातल्या प्रत्येक माणसाला बाळगावी लागली होती, त्यावर प्रधान मंत्री नरेंद्र मोदी यांचा फोटो होता याची आठवण झाली.

।।